صفحه اصلی درباره ما تماس با ما
نمایش مقاله


آموزش مستمر حرفه ای حسابرسان
منبع مقاله: حسابرس شماره 53
1390/04/31

آموزش حرفه ای مستمر حسابرسان
   دکتر جواد بستانیان

مقدمه
هر متخصص دانش آموخته هنگامی به بازار کار مناسب جذب می شود که دانش مورد نياز برای انجام درست کار را داشته باشد. اشخاصی که به اين ترتيب مشغول کار می شوند، با روش های گوناگون مانند دستيابی به تجربه، آموزش مجربان به تازه کاران يا کم تجربگان و شرکت در دوره های آموزشی، دانسته های خود را افزايش می دهند و نيازهای خود را به دانش جديد در حوزه ی کاری خود براورده می کنند. در اين حال چنان چه فردی نتواند دانش و اطلاعات خود را همپای تغييرات در آن حوزه ی کاری بالا ببرد، از رونق می افتد و به کارهای رده پايين تر منتقل می شود و يا چنان چه فاصله ی دانش او با نيازهای کاری که بايد انجام دهد، زياد شود، از طرف کارفرما اخراج خواهد شد يا در مواردی، آن گونه که در شرايط کشور ما انجام می شود به انزوا يا بازنشستگی زودرس کشيده خواهد شد.
شاغلان در حرفه ها به دليل مسووليت حرفه ای که به عهده دارند، بيشتر از ديگران نيازمند بالا بردن و به روز کردن دانش مربوط به حرفه ی خود هستند. پزشکان، مهندسان، مشاوران سرمايه گذاری، وکيلان، مشاوران حقوقی، حسابداران حرفه ای و حسابرسان نمی توانند تنها با استفاده از آموخته های دوران تحصيل خود، مدت زيادی به کار حرفه ای خود مشغول باشند و ناچارند به طور مستمر با دگرگونی های دانش در حوزه ی کار خود آشنا شوند، آن ها را فراگيرند و در کار حرفه ای خود مورد استفاده قراردهند. اگر چنين نکنند، به دليل کهنگی و نابابی دانش و ناآشنايی با مفاهيم، استانداردها ، ضوابط و مقررات و يافته های جديد، بازار کار حرفه ای خود را از دست خواهند داد.
پزشکی که به طور مستمر درپی يادگيری دانش و يافته های جديد پزشکی يا ويژگی های داروهای جديد که به بازار وارد می شوند يا عوارض و بلايای احتمالی کشف شده برای برخی داروها نباشد، هم به دليل ازبين رفتن اطمينان بيماران، مرجعان خود را از دست خواهد و هم به اين دليل يا به سبب ناآشنايی با مقررات و استانداردهای جديد کار خود، ممکن است به دادگاه يا هيات های انتظامی حرفه ای فراخوانده شود.
 اين ها ساز و کارهای معمول است که موجب می شود شاغلان در حرفه ها، علاقمند يا ناچار به بالابردن سطح و روزامد کردن دانش و اطلاعات مربوط به حرفه ی خود شوند که به آن "آموزش حرفه ای مستمر" می گويند.

 

نياز حسابرسان به آموزش حرفه ای مستمر
حسابرسی يکی از حرفه های بااهميت در حوزه اقتصاد است که عملکرد آن بر تصميمات اقتصادی افراد، بنگاه ها و دولت تاثير قابل توجهی دارد. حسابرسی می تواند با افزايش کيفيت گزارش های مالی و اطمينان بخشی نسبت به آن ها، سهامداران موجود و بالقوه و آينده ، وام دهندگان و طرف های معامله را که در اثر نداشتن دسترسی مستقيم به اطلاعات، مخاطرات قابل توجهی دارند، به گرفتن تصميم درست و مطابق منافع خود هدايت کند و به دولت ها درباره درستی اطلاعات مربوط به عملکرد و وضعيت واحدهای اقتصادی که فعاليت آن ها بر منافع ملی و عمومی اثر می گذارد، اطمينان بخشد.. اين وظايف تنها در سايه ی دانش قابل اتکا و روزامد و کاربرد آن به درستی انجام می شود.
دانش حسابرسان که هنگام آزمون ورودی برای احراز عنوان حرفه ای "حسابدار رسمی" سنجيده می شود، با سرعت زيادی کهنه می شود و بنابراين آنان نيازمند روزامد کردن دانش خود هستند و اين کار از راه آموزش حرفه ای مستمر امکان پذير می شود. حسابرسان مسوول کار، مديران و شريکان موسسه های حسابرسی بايد به طور مرتب در جريان تغييرات استانداردهای حرفه ای و قوانين و مقررات باشند تا با تعديل و اصلاح دانسته های پيشين، دانسته های خود را روزامد کنند.
آيين رفتار حرفه ای جامعه حسابداران رسمی که رعايت آن برای حسابداران رسمی الزامی است مقرر می دارد:"حسابدار رسمی بايد خدمات حرفه ای را با دقت، شايستگی و پشتکار انجام دهد. وی همواره موظف است ميزان دانش و مهارت خود را در سطحی نگاه دارد که بتوان اطمينان حاصل کرد خدمات وی به گونه ای قابل قبول و مبتنی بر آخرين تحولات در حرفه و قوانين و مقررات ارائه می شود" (جامعه حسابداران رسمی ايران، 1383 ص 3). علاوه بر آن بيان می کند "حفظ صلاحيت حرفه ای مستلزم آگاهی مستمر از تغيير و تحولات حرفه (شامل نظرات جديد درباره اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی و قوانين و مقررات مربوط) به ويژه به کارگيری برنامه هايی است که دراثر اجرای آن اطمينان حاصل شود خدمات حرفه ای (با استفاده از يک سيستم کنترل کيفی مناسب) با کيفيت مطلوب و در انطباق با اصول و ضوابط حرفه ای ارائه می شود" (جامعه حسابداران رسمی ايران، 1383 ص 7).

 

دانش مورد نياز حسابرسان
دانش مورد نياز حسابرسان را می توان به شرح زير بيان کرد:
دانش فنی دربرگيرنده استانداردهای حسابداری، استانداردهای حسابرسی، آيين رفتار حرفه ای، موضوع های تجاری و حقوقی و قوانين و مقررات
دانش عمومی دربرگيرنده اطلاعات عمومی درباره اقتصاد و صنايع مختلف
دانش فعاليت اقتصادی واحد مورد رسيدگی شامل شناخت درباره صنعت، قوانين و مقررات حاکم بر فعاليت های واحد و ساير عوامل برون سازمانی موثر
حسابرسان بايد همواره با فراگيری دانش مورد نياز، خود را برای انجام وظيفه درست آماده نگاه دارند. روشن است که دانش آموختگان حسابداری که تحصيلات دانشگاهی خود را در زمانی به پايان رسانده اند که استانداردهای حسابداری در کشور تنظيم و تصويب نشده بود، درصورتی می توانند خود را کارشناس و متخصص حسابداری بنامند که به خوبی با استانداردهای حسابداری آشنا شده باشند. استانداردهای حسابرسی و آيين رفتار حرفه ای نيز که در دهه اخير در ايران تصويب و لازم الاجرا شده، چنين وضعی دارد و اين ها نیز پيوسته درحال تغيير هستند. اگر در سال های دورتر، بيشتر قانون تجارت و قانون ماليات های مستقيم بر حوزه کاری حسابرسان اثر داشت، امروزه قوانين و مقررات زيادی بر کار واحدهای اقتصادی اثرگذارند و حسابرسان ناچاربه ارزيابی رعايت يا رعايت نکردن آن مقررات به وسيله واحدهای مورد رسيدگی و آثار احتمالی آن ها بر صورت های مالی هستند.
شيوه ی آموزش حرفه ای مستمر
آموزش حرفه ای مستمر باتوجه به شرايط فرهنگی و اجتماعی، به شيوه های گوناگون انجام می شود. يک رويکرد آن است که چون حسابرسان برای حفظ منافع خود ناچار به ارتقای سطح دانش و آشنايی با مباحث حسابداری و استانداردهای حسابداری و حسابرسی جديد هستند، و درصورتی که به اين سطح از دانش دست نيابند، با خسارت های مادی و معنوی روبه رو می شوند، خود به خود تشويق يا وادار به روزامد نگاه داشتن  دانش خود می شوند. به اين ترتيب اطلاع رسانی منظم مرجع حرفه ای و برگزاری همايش های آموزشی کفايت می کند.
رويکرد ديگری نيز وجود دارد که در محيط هايی با تمرکز بر مقررات – که به نظر می رسد ايران نيز دارای چنين ويژگی باشد – کاربرد دارد و آن اطلاع رسانی و آموزش توسط مرجع حرفه ای ناظرو برگزاری آزمون های دوره ای برای همه اعضا است.
تعداد زياد موسسه های حسابرسی در مقايسه با حجم بازار حسابرسی و پراکندگی حسابداران رسمی در موسسه ها توان آن ها را برای گرداوری، آماده سازی و آموزش استانداردهای حسابداری و حسابرسی و قوانين و مقررات جديد کم کرده است. در اين صورت کار اطلاع رسانی و آموزش، نه از راه همايش هايی که با سخنرانی برگزار می شوند، بلکه از راه آماده سازی متن ها و مثال های آموزشی و ارائه آن در جلسه آموزشی توسط جامعه حسابداران رسمی ايران به نتيجه می رسد.

آزمون
آزمون وسيله ای برای ارزيابی کيفيت انتقال دانش به دانش آموختگان است. بنابراين درپايان هر دوره آموزشی بايد شرکت کنندگان در دوره درباره مطالب جديدی که آموزش ديده اند، مورد آزمون قرارگيرند تا کسانی که در فراگيری آن مطالب موفق نبوده اند، برای بازآموزی مشخص شوند و چنان چه افرادی با تکرار دوره نيز موفق به يادگيری مطالب جديد نشدند، از ادامه کار در حرفه ی پرمسووليت حسابرسی رها شوند.
آزمون های دوره ای حسابداران رسمی می تواند نقشی تعيين کننده در همسانی نسبی آنان بازی کند و حسابداران رسمی را وادار کند تا زمانی که به عنوان حسابدار رسمی مشغول به کار هستند، دانش خود را روزامد نگاه دارند. زيرا کسانی که به هر شکل، با آزمون يا بدون آزمون، به عنوان حسابدار رسمی شناخته شده اند، درصورتی که دانش موردنطاز و تسلط بر استانداردهای حسابداری و حسابرسی و قوانين و مقررات مربوط را نداشته باشند، ديگر صلاحيت حرفه ای لازم برای انجام کار حسابرسی را ندارند و در صورت تداوم کار نيز سوگند خود را زير پا گذاشته اند.